Niezgodności a zdarzenia niepożądane jako element oceny jakości opieki długoterminowej

Niezgodności a zdarzenia niepożądane jako element oceny jakości opieki długoterminowej

Nonconformities and adverse events as a component of quality assesment of long-term care

ROBERT PIEKARSKI

DOI: http://dx.doi.org/10.21784/IwP.2018.006

ISSN: 2451-1846


Streszczenie:
Wstęp. Na wstępie porównano terminologię działań naprawczych
i zapobiegawczych w procesie zarządzania jakością ze względu na różne źródła normatywne definicji ,,niezgodności” i ,,zdarzenia niepożądanego”. Pojęcia działań naprawczych lub zapobiegawczych zostały również zawarte w dokumentach legislacyjnych (projekt ustawy o jakości w ochronie zdrowia i bezpieczeństwie pacjenta), co może stanowić przełom w podejściu do zagadnień nie tyle niezgodności, ale samego procesu rejestracji zdarzeń niepożądanych.
Przegląd. Bliskoznacznymi terminami do omawianych w tym artykule są ,,zdarzenie medyczne” i ,,błąd medyczny”. Dla uproszczenia, ze względu na obszerność interpretacji prawnych oraz z uwagi na większą przejrzystość i wzbogacenie dobrej praktyki zarządzania, analiza źródeł skupiła się na umiejscowieniu ,,niezgodności” i ,,zdarzeń niepożądanych” względem siebie w systemach zarządzania jakością. Trzeba zaznaczyć, że temat nie jest nowy i znane są różne propozycje do katalogu rejestrowanych zdarzeń niepożądanych. Szczególnie w obszarze praktyki pielęgniarskiej są zidentyfikowane i powtarzalne z różnym prawdopodobieństwem i częstością zdarzenia. Zagadnienia jakości w opiece zdrowotnej są regulowane obecnie w wielu aktach prawnych. Promowanie inicjatyw projakościowych wiązałoby się z wprowadzeniem wymagań jakościowych i systematyczną oceną ich spełnienia.
Wnioski. Systemowe podejście do jakości w opiece zdrowotnej wymaga oceny „niedostatecznej i nie akceptowalnej jakości” oraz wprowadzenia rozwiązań poprawiających jakość usług. Wdrożenie rozwiązań prawno-organizacyjnych ma za zadanie kompleksowo i w sposób skoordynowany realizować priorytety polityki zdrowotnej w obszarze jakości. Zakres projektowanej regulacji prawnej zakłada wprowadzenie rozwiązań w zakresie m.in. systemowego monitorowania zdarzeń niepożądanych (system monitorowania zdarzeń niepożądanych).
Abstract:

Introduction. Firstly , in view of various definitions of nonconformities and adverse events , the terminology of corrective and preventive measures in the process of quality management was compared. The concept of corrective or preventive action has also been included in the legislative documents (Health Care Quality Act and Patient Safety Act ) what may be a breakthrough with regard to not noncomformities but rather the registration process of adverse events.
Overview. The "medical event" and "medical error" are very similar terms to those discussed in this article. For reasons of simplification , due to the number and volume of the interpretation of the legislation as well as the greater clarity and improving good management practice, the analysis of the sources focused on the location of "noncomformities " and "adverse events" in relation to one another in quality management systems. It should be noted that the subject is not new and there are various proposals for the catalogue of registered adverse events. E In the field of nursing they are identified and repetitive events with a different degree of probability and frequency . Quality issues in health care are regulated in many legal acts. Promoting pro-quality initiatives would entail the introduction of quality requirements and a systematic assessment of their fulfillment.
Conclusions. A systematic approach to quality in health care requires intorducing such terms of assesment as “unsatisfactory” and “unacceptable quality "and the introduction of solutions to improve quality of health care. Implementation of legal and organizational solutions aims at intorducing policy priorities in the area of healthcare quality , comprehensively and in a coordinated way. The scope of the proposed legal regulation assumes the introduction of solutions in the field of systematic monitoring of adverse events (system of monitoring adverse events).


Słowa kluczowe:
zdarzenia niepożądane, zarządzanie jakością, analiza przyczyn źródłowych zdarzeń niepożądanych, ocena

Keywords:
Adverse events, quality management, Root Cause Analysis (RCA), assessment of the quality of care, assessment


Pełny tekst:

PDF: 


Bibliografia / Bibliography:
1.PN-EN ISO 9001:2015-10 - wersja polska. Systemy zarządzania jakością – Wymagania. PKN, Warszawa 2016.
2.PN-EN 15224:2017-02 - wersja angielska. Systemy zarządzania jakością - EN ISO 9001:2015 dla sektora ochrony zdrowia. PKN, Warszawa 2017.
3.Sprawozdanie pt „Najważniejsze ustalenia i zalecenia dotyczące systemów zgłaszania zdarzeń dotyczących bezpieczeństwa pacjentów i wyciągania wniosków z takich zdarzeń w Europie” (Sprawozdanie Podgrupa ds. Zgłaszania Zdarzeń i Wyciągania Wniosków PSQCWG Komisji Europejskiej maj 2014 r.), http://ec.europa.eu/health/patient_safety/policy/index_en.htm , 29.03.2018r.
4.Zalecenia Rady Europy 2009/C151/01 w sprawie bezpieczeństwa pacjentów, w tym profilaktyki i kontroli zakażeń związanych z opieką zdrowotną, https://eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/TXT/?uri=CELEX:32009H0703(01), 29.03.2018r.
5. Program Akredytacji. Szpitale. Zestaw standardów. Centrum Monitorowania Jakości w Ochronie Zdrowia, Kraków 2009 (wydanie wznowione 2016).
6.PN-EN ISO/IEC 27001:2017-06 - wersja angielska. Technika informatyczna - Techniki bezpieczeństwa - Systemy zarządzania bezpieczeństwem informacji – Wymagania. PKN, Warszawa 2017.
7.Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych).
8.Projekt założeń do projektu ustawy o jakości w ochronie zdrowia i bezpieczeństwie pacjenta z 20.01.2017, https://legislacja.rcl.gov.pl/projekt/12294407, 29.03.2018r.
9.PN-EN ISO 9000:2015, Systemy zarządzania jakością. Podstawy i terminologia, 2016, Polski Komitet Normalizacyjny, Warszawa 2016.
10.Ustawa z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (Dz.U.2017.0.1318).
11.Wyrok z dnia 11 grudnia 2002 roku, sygn. akt I CKN 1386/00, Sąd Najwyższy; Wyrok z dnia 18 kwietnia 2002 roku, sygn. akt I ACa 214/02, Sąd Apelacyjny w Krakowie; Wyrok z dnia 13 września 1937 roku, Sąd Najwyższy; Wyrok z dnia 14 grudnia 1973 roku, sygn. akt II CR 692/73, Sąd Najwyższy; Wyrok z dnia 11 maja 1983 roku, sygn. akt IV CR 118/83, Sąd Najwyższy; Wyrok z dnia 10 grudnia 1952 roku, sygn. akt 584/52, Sąd Najwyższy, http://www.pociecha.com.pl , 29.03.2018r.
12.Orzeczenie Sądu Okręgowy w Katowicach Sygn. akt IC 46/11 (Zarządzenie, uzasadnienie z dnia 24.01.2014r., https://orzeczenia.ms.gov.pl/content/$N/151520000000403_I_C_000046_2011_Uz_2014-01-24_001, 29.03.2018r.
13.Kruk-Kupiec G. Zalecenia Konsultanta Krajowego w dziedzinie pielęgniarstwa ,,Dla dobrej praktyki pielęgniarskiej bezpieczny szpital – bezpieczny pacjent. Zarządzanie ryzykiem zdarzeń niepożądanych. Projekt bezpiecznej praktyki medycznej”. 2011, arch.nipip.pl/index.php/prawo/opiniekk/w-dz-pielegniarstwa/1753-bezpieczny-pacjent, 29.03.2018r.
14.Staszewski, R., Kautsch M. Jakość certyfikowana. W: Kautsch M. (red.), Zarządzanie w opiece zdrowotnej. Nowe wyzwania. Oficyna a Wolters Kluwer business, Warszawa 2010.
15.Kutryba B., Kutaj-Wąsikowska H., Tombarkiewicz M. Analiza przyczyn źródłowych zdarzeń niepożądanych (Root Cause Analysis – RCA). Przewodnik dla zespołów jakości, lekarzy, pielęgniarek, oraz innych osób przeprowadzających RCA. Adaptacja na podstawie opracowania Duńskiego Towarzystwa Bezpieczeństwa Pacjentów (DanskSelskab for Patientsikkerhed). Centrum Monitorowania Jakości w Ochronie Zdrowia w Krakowie, Kraków 2015, http://bezpiecznypacjent.cmj.org.pl/wp-content/uploads/2016/02/Broszura-zdarzenia-niepo%C5%BC%C4%85dane.pdf, 29.03.2018r.

Wybrane aspekty opieki pielęgniarskiej wobec pacjentki z marskością wątroby w przebiegu choroby Wilsona

Wybrane aspekty opieki pielęgniarskiej wobec pacjentki z marskością wątroby w przebiegu choroby Wilsona

Selected aspects of nursing care for a patient with liver cirrhosis in the course of Wilson's disease

JULITA SZAMBELAN, MONIKA PIETRZAK , BEATA HAOR

ISSN 2451-1846

DOI: http://dx.doi.org/10.21784/IwP.2018.005


Streszczenie:
Wstęp. Choroba Wilsona stanowi realne zagrożenie dla jakości życia pacjentów. Prowadzi bowiem do istotnych deficytów neurologicznych, zaburzeń o podłożu psychiatrycznym a głównie poważnych dysfunkcji wątroby.
Cel pracy. Celem opracowania analiza wybranych aspektów opieki pielęgniarskiej wobec pacjentki w przebiegu choroby Wilsona,
z wykorzystaniem terminów zaczerpniętych z ICNP®.
Prezentacja przypadku. Opis przypadku dotyczy pacjentki w młodym wieku hospitalizowanej w związku z zaostrzeniem objawów choroby Wilsona.
Dyskusja. Choroba Wilsona dotyczy głównie osób młodych. Niezbędne jest zatem projektowanie takiej opieki pielęgniarskiej, która poza rozwiązywaniem somatycznych problemów chorego, nie narusza ich autonomii i minimalizuje deficyty w zakresie dotychczas pełnionych ról społecznych.
Wnioski. Zastosowanie ICNP® w planowaniu opieki pielęgniarskiej wobec pacjentki w przebiegu choroby Wilsona może istotnie sprzyjać wdrażaniu systematycznych działań służących poprawie jakości jej życia.

Abstract:
Introduction. Wilson's disease is a real threat to patients' quality of life. It leads to significant neurological deficits, psychiatric disorders and mainly severe liver dysfunctions.
Aim. The aim of the study is to analyse selected aspects of nursing care for a patient in the course of Wilson's disease, using terms derived from ICNP®.
Case study. The case report concerns a patient at a young age ,hospitalised due to exacerbation of Wilson's disease symptoms.
Discussion. Wilson's disease mainly affects young people. Therefore, it is necessary to design such nursing care, which, apart from solving the somatic problems of the patient, does not affect their autonomy and minimizes deficits in the scope of social roles performed so far.
Conclusions. The use of ICNP® in the planning of nursing care for a patient in the course of Wilson's disease may significantly support the implementation of systematic actions aimed at improving the quality of her life.


Słowa kluczowe:
Choroba Wilsona, proces pielęgnowania, ICNP®, marskość wątroby

Keywords:
Wilson's disease, nursing process, ICNP®, liver cirrhosis


Pełny tekst:
PDF -


Bibliografia / Bibliography:
1.Tarnacka B., Członkowska A. Choroba Wilsona. Polski Przegląd Neurologiczny. 2008;4, 3: 125–128.
2.Litwin T., Członkowska A. Choroba Wilsona – obraz kliniczny, diagnostyka i leczenie Postępy Nauk Medycznych. 2012; XXV,1: 34-44.
3.Damjanov I. Choroby wątroby i dróg żółciowych W: Damjanov I. Patofizjologia. Elsevier Urban & Partner, Wrocław 2010: 273–278.
4.Szczeklik A., Gajewski P. Interna Szczeklika. Podręcznik chorób wewnętrznych. Medycyna Praktyczna, Kraków 2014:1049.
5.Maśliński S., Ryżewski J. Patofizjologia Podręcznik dla studentów medycyny. Tom 2. Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2012:811.
6.Habior A., Kraszewska E, Goś-Zając A. i wsp. Minimalna encefalopatia u chorych z marskością wątroby – ocena metod diagnostycznych i częstości występowania. Postępy Nauk Medycznych. 2008;11: 769-778.
7.Habior A. Choroby wątroby zagrożeniem Europy w XXI wieku. Postępy Nauk Medycznych. 2009;2: 77-83.
8.Jurkowska G., Łagoda K. Pielęgniarstwo internistyczne. Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2011:219- 226.
9.Sarnowska A. Pielęgniarstwo Internistyczne w praktyce szpitalnej. Wydawnictwo Tekst sp. z o.o., Piła 2009:133-135.
10.Ciechaniewicz W. (red.). Pielęgniarstwo ćwiczenia. Tom 2. Wydawnictwo Lekarskie PZWL Warszawa 2014:545-546.
11.Mędrzycka-Dąbrowska W., Ogrodniczuk M., Dąbrowski S. Udział pielęgniarki w procesie monitorowania i terapii bólu pooperacyjnego. Anestezjologia i Ratownictwo. 2014; 8: 200-205.
12.Nowakowska H., Grabowska H., Mielnik M. Terapie wspomagające opiekę pielęgniarską nad pacjentami z zaburzeniami połykania. Problemy Pielęgniarstwa. 2012: 20, 1:126-132.
13.Dąbrowski A. Wielka interna – gastroenterologia. Część 1. Medical Tribune Polska, Warszawa 2010: 552- 562.
14.Szczeklik A. Wielka interna. Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2014:1088-1090.
15.Jurczyk K. Zakażenia bakteryjne u chorego z marskością wątroby. Hepatologia. 2014;14: 94-101.
16.Talarska D. Zozulińska- Ziółkiewicz D. (red.). Pielęgniarstwo internistyczne. Wydawnictwo Lekarskie PZWL Warszawa 2017:198-199.
17.Korzeniowska K., Szałek E. Ból. Farmacja Współczesna. 2010;3:9-14.
18.Płaszewska –Żywko l. (red.) Modele opieki nad chorym dorosłym. Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2010: 17-25.
19.http://www.icn.ch/what-we-do/ICNP-Browser

Stres pielęgniarki w opiece nad pacjentem w terminalnym okresie choroby nowotworowej

STRES PIELĘGNIARKI W OPIECE NAD PACJENTEM W TERMINALNYM OKRESIE CHOROBY NOWOTWOROWEJ

Work-related stress in care for the terminally ill cancer patients

MARIA GÓRNIAK, GRAŻYNA CHOJNACKA-KOWALEWSKA

ISSN 2451-1846

DOI: http://dx.doi.org/10.21784/IwP.2018.004


Streszczenie:
Wstęp. Zapotrzebowanie na opiekę paliatywną/hospicyjną wciąż wzrasta, co pozostaje w ścisłym związku ze starzeniem się naszego społeczeństwa oraz wzrostem zachorowalności i zgonów z powodu chorób nowotworowych. Opieka paliatywna/hospicyjna jest aktywną i całościową opieką świadczoną pacjentom, u których choroba nie reaguje już na leczenie przywracające zdrowie. Specyfika pracy pielęgniarki paliatywnej/hospicyjnej jest bliski i częsty kontakt z człowiekiem umierającym, co może wywołać ogromny stres. Pielęgniarki pracujące
w hospicjach są poddawane działaniu bardzo silnych bodźców emocjonalnych. Często posiadana wiedza i doświadczenie nie jest w stanie nadać właściwej perspektywy ich codziennym obserwacjom.
Cel. Celem pracy jest ocena stresu pielęgniarek w opiece nad pacjentem
w terminalnym okresie choroby nowotworowej pracujących w Centrum Medycyny Paliatywnej w Koninie.
Materiał i metody. Badaniem objęto 50 pielęgniarek opieki paliatywne/hospicyjnej. Wykorzystano autorski kwestionariusz ankietowy dotyczący oceny stresu. Wyniki badań uzyskano na podstawie obliczeń wypowiedzi respondentek. Na przeprowadzenie badań uzyskano zgodę Komisji Bioetycznej.
Wyniki. Badani podają, że często mają doczynienia z uczuciem stresu (71% II grupa, 67% I grupa). Stres dla pielęgniarek pracujących w opiece paliatywnej i hospicyjnej związany jest zarówno z wykonywaną pracą, jaki i problemami rodzinnymi. Głównymi przyczynami stresu dla ankietowanych okazała się bezradność lub ograniczona możliwość pomocy nieuleczalnie chorym (43% I grupa, 35% II grupa), bliski kontakt z cierpieniem (27% II grupa, 19% I grupa) oraz bliski kontakt ze śmiercią (24% II grupa), a także zbyt duże zaangażowanie emocjonalne w sprawy pacjentów (14% I grupa). Problemy somatyczne występują często w I grupie wiekowej (40%), natomiast w II grupie odpowiedź często, a rzadko nie jest zauważalna.
Wnioski. Analiza ankiet pokazuje, że bardziej podatna na stres zawodowy jest grupa druga, czyli pielęgniarki w wieku 41-55 lat (personel starszy). Ankietowani wskazali w znacznej większości, że mają doczynienia z uczuciem stresu. Znaczna część obu grup wskazała pracę oraz problemy rodzinne jako źródło stresu. Głównymi przyczynami stresu
dla ankietowanych okazała się bezradność lub ograniczona możliwość pomocy nieuleczalnie chorym, bliski kontakt z chorym oraz bliski kontakt
ze śmiercią, a także zbyt duże zaangażowanie emocjonalne w sprawy pacjentów. U badanych starszych pielęgniarek stres w pracy często powoduje objawy somatyczne wywołane stresem, czyli bóle pleców, żołądka, głowy, zimne stopy, bezsenność.

Abstract:
Introduction. Pain is present and accompanies people at all stages of life. The estimated number of Introduction. There is an icreasing demand for palliative care and it is directly related with an ageing population , increased incididence of cancer morbidity and cancer deaths. Palliative care is the active , total care of the patient whose disease is not responsive to curative treatement.. The nature of the work in palliative care is characterised by close and frequent contact with dying patients. This may lead to more work pressure and stress. Professionals working in hospice and palliative care settings often face situations that involve high levels of emotional engagement and personal commitment. This higly influnces their working life.
Aim. The aim of the study is to assess the levels of stress among nurses working with the terminally ill cancer patients at a palliative care ward in Konin.
Material and methods. The study comprised 50 palliative care nurses. A questionnaire survey was used to measure stress level. The consent of Bioethics Commitee was obtained for the following study.
Results. Respondents say that they often have to deal with emotional stressors (71% group II, 67% group I). Professionals working in palliative care and hospice often suffer from work-related stress and have to deal with personal problems. The main reason for work-related stress is helplessness and the limited possibility to help the terminally ill (43% group I, 35% group II), contact with suffering (27% group II, 19% group I), contact with death (24% group II) , too strong emotional involvement ( 14% group I) . Group I reported physical-somatic complaints. Group II rarely reported on these.
Conclusions. The analysis of the survey shows that group II ( nurses aged 41-55 ) is more susceptible to work-related stress. The respondents indicated work and personal problems as the source of stress. The main reason for work-related stress is helplessness and the limited possibility to help the terminally ill. In group II stress is the cause of physical-somatic problems such as back pain, stomach ache, headache , cold feet and insomnia.


Słowa kluczowe:
stres, pielęgniarka, hospicjum, śmierć

Keywords:
stress, nurse, hospice, death


Pełny tekst:
PDF -


Bibliografia/Bibliography:
1.de Walden - Gałuszko K.: Założenia i podstawy ruchu hospicyjnego [w:] de Walden - Gałuszko K. Kaptacz A.: Pielęgniarstwo w opiece paliatywnej i hospicyjnej. PZWL Warszawa 2005: 13-14.
2.Kolek B.: Sens życia i umierania. Wydawnictwo Impuls Kraków 2009: 69-72.
3.Boloz W.: Bioetyka i prawa człowieka. Wydawnictwo Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego. Warszawa 2007: 20/
4.Formański J.; Psychologia. PZWL Warszawa 2003: 364-366.
5.Dolańska-Zygmunt G.: Podstawy psychoonkologii zdrowia. Wydawnictwo Uniwersytet Wrocławski. Wrocław 2001: 75.
6.Terlak J.F.: Psychologia stresu. Oficyna Wydawnicza Branta. Warszawa 2001: 51-53.
7.Lanowski J., Majkowicz M., Lamperska E.: Ocena jakości życia chorych na schizofrenię-wprowadzenia w problematykę. Farmakoterapia w Psychiatrii i Neurologii. Instytut Psychiatrii i Neurologii Warszawa 2003: 42-50.
8.Bachmiński J.: Elementy psychologii. PZWL 2012: 25.
9.Pyszkowska J., Kaptacz A.: Rola pielęgniarki w łagodzeniu bólu cierpienia [w:]de Walden -Galuszko K.: Pielęgniarstwo w opiece paliatywnej i hospicyjnej. PZWL Warszawa 2005: 61-68.
10.Frys T., Johston M.: Etyka w praktyce pielęgniarskiej. Makmed Lublin 2009: 159-163.
11.de Walden –Gałuszko K.: Stres pracy personelu medycznego [w:] de Walden - Gałuszko K.: Psychoonkologia. Biblioteka Psychiatrii Polskiej. Kraków 2000: 127.
12.Hazon B.: Stres. Wydawnictwo WAB Warszawa 2004: 153-154.
13.Auczewska M., Roszczyńska J.: Jak uniknąć objawów wypalenia w pracy z chorymi. Instytut Psychiatrii i Neurologii Warszawa 2004: 26-38.

 

Wpływ wybranych czynników na sposób postrzegania osób z miasta Włocławka

Wpływ wybranych czynników na sposób postrzegania osób chorych na schizofrenię

The influence of selected factors on the perception of people with schizophrenia

ADRIANNA FRYDRYSIAK

ISSN 2451-1846

DOI: http://dx.doi.org/10.21784/IwP.2018.003


Streszczenie:
Wstęp. Schizofrenia jest chorobą psychiczną, która wymagająca długofalowego leczenia. Brak wsparcia ze strony otoczenia oraz stygmatyzacja potęgują konsekwencje choroby.
Cel. Celem niniejszej pracy jest analiza postrzegania osób chorych na schizofrenię przez studentów studiów licencjackich na kierunku pielęgniarstwo oraz pielęgniarki czynne zawodowo.
Materiał i metody. Dla potrzeb pracy zastosowano metodę sondażu diagnostycznego i technikę ankiety. Kwestionariusz zawierał dwadzieścia trzy pytania.
Wnioski. W zawodzie pielęgniarki doświadczenie zawodowe nie ma istotnego wpływu na zmianę postrzegania osób chorych na schizofrenię.
W zawodzie pielęgniarki poziom wykształcenia ma istotny wpływ na postrzeganie osób chorych na schizofrenię. Częstotliwość spotkań z chorymi na schizofrenię ma istotny wpływ na sposób ich postrzegania.

Abstract:
Introduction. Schizophrenia is a mental disorder that requires long-term treatment. Lack of support from the environment and stigmatisation intensify the consequences of the disease.
Aim. The purpose of this master’s dissertation is the analysis of how professionally active nurses and nursing students of bachelor degree perceive patients suffering for schizophrenia.
Material and methods. For this master’s dissertation a diagnistic survey and a questionnaire were used. The interviewees had to give answers to questions. The questionnaire contained twenty-three questions.
Conclusions. In nursing profession work experience does not have significant influence on the change of perception of patients suffering from schizophrenia. However, the level of education affects the perception of patients suffering from schizophrenia. The frequency of interaction with schizophrenia patients has got significant impact on how they are perceived.


Słowa kluczowe:
schizofrenia, postrzeganie

Keywords:
schizophrenia, perception


Pełny tekst:
PDF – 


Bibliografia/Bibliography:
1.De Barbaro B., Ostoja - Zawadzka K., Cechnicki A.: Możesz pomóc - poradnik dla rodzin pacjentów chorych na schizofrenię i zaburzenia schizotypowe. Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków 2005: 131-141.
2.Ostrzyżek A., Marcinkowski J.: Jakość życia a doświadczanie schizofrenii, Hygeia Public Health 2014, 49(4): 679-684.
3.Tyszkowska M., Jarema M.: Między zdrowiem a schizofrenią. Psychiatria Polska 2013, 47(4): 587-597.
4.Furgał M.: Psychozy schizofreniczne i z kręgu schizofrenii. Psychiatria podręcznik dla studiów medycznych. Heitzman J. (red). Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2007: 79-92.
5.Górna K.: Opieka nad pacjentem ze schizofrenią. Podstawy pielęgniarstwa psychiatrycznego. Wilczek-Rużyczka E. (red): Wydawnictwo Czelej, Lublin 2007: 135-137.
6.Krzystanek M.: Schizofrenia, zaburzenia typu schizofrenii (schizotypowe) i urojeniowe. Psychiatria. Podręcznik dla studentów pielęgniarstwa. Krupka-Matuszczak I., Matuszczak M. (red). Wydawnictwo Śląski Uniwersytet Medyczny, Katowice 2007: 35-40.
7.Rybakowski F.: Schizofrenia i inne zaburzenia psychotyczne. Podstawy kliniczne. Pielęgniarstwo psychiatryczne. Górna K., Jaracz K., Rybakowski J (red), Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2012: 195-202.
8.Źródło internetowe: http:/www. Raport Polskiego Towarzystwa Psychiatrycznego „Schizofrenia- perspektywa społeczna. Sytuacja w Polsce”. Styczeń 2014, dostęp Styczeń 2016: 1-37.
9.Kurowska K., Kaczmarek M.: Rola wsparcia i poczucia koheracji w zmaganiu się ze schizofrenią. Psychiatria i Psychologia Kliniczna 2013, 13(4): 239-249.
10.Skorupska A., Czyżowicz K.: Deficyty funkcjonowania społecznego w schizofrenii - przegląd literatury. Family Medicine & Primary Care Review 9/2007: 1060-1063.
11.Siuta J. (red): Słownik Psychologii. Wydawnictwo Zielona Sowa, Kraków 2005: 263-264.
12.Śnieciński J. (red): Encyklopedia Pedagogiczna XXI wieku, Tom 4, Wydawnictwo Akademickie ŻAK, Warszawa 2012: 347-348.
13.Jaromin M.: Chory psychicznie w oczach Polaków. Magazyn o Zdrowiu Psychicznym - Psyche Info 1/2006, Wydawnictwo WIATR: 20-21.
14.Szpunar M.: Odgrodzeni od świata poprzez bariery mentalne. Społeczne stereotypy i dystanse wobec chorych psychicznie. Pod wielkim dachem nieba. Granice, migracje i przestrzeń we współczesnym społeczeństwie. Muszyński W, Sikora E. (red.) Wydawnictwo Adam Marszałek, Toruń 2009: 309-320.
15.Całek A.: Internet jako sposób na tabu choroby psychicznej. Kultura Popularna 4/2012: 128-139.
16.Źródło internetowe: http:/www.cbos.pl. Opinia publiczna o chorobach psychicznych. Raport z badani ilościowego typu „Omnibus” dla Instytutu Praw Pacjenta i Edukacji Zdrowotnej. Warszawa 2007, dostęp: styczeń 2016: 3-13.
17.Rasmus P., Nowaczyńska E., Stetkiewicz-Lewandowicz A.: Wykluczenie społeczne i dyskryminacja przewlekle chorych psychicznie w województwie łódzkim. Polski Merkuriusz Lekarski 2013, XXXV: 5-11.
18.Tyszkowska M., Podogrodzka M.: Stygmatyzacja na drodze zdrowienia w chorobach psychicznych - czynniki bezpośrednio związane w leczeniem psychiatrycznym. Psychiatria Polska 2013, 47(6): 1011-1022.
19.Dziwota E.: Stygmatyzacja osób chorych psychicznie. Current Problems of Psychiatry 2014, 15(1): 18-23.
20.Jackowska E.: Stygmatyzacja i wykluczenie społeczne osób chorujących na schizofrenią - przegląd badań i mechanizmy psychologiczne. Psychiatria Polska 2009, 43(6): 655-670.
21.Źródło internetowe: http:/www.cbos.pl. Osoby chore psychicznie w społeczeństwie - komunikat z badań. Centrum Badania Opinii Społecznej, Warszawa 2008, dostęp: styczeń 2016: 3-18, 25-26.
22.Żebrowska J., Krajewska-Kułak E., Łukaszuk C.: Postawy studentów Wydziału Nauk o Zdrowiu wobec osób niepełnosprawnych. Problemy Pielęgniarstwa 2012, 20(4): 487-496.
23.Mróz B.: Dyferencjał semantyczny w badaniu stereotypu chorych psychicznie - badania porównawcze po 10 latach. Psychiatria Polska 2014, 48(6): 1269-1281.

Ocena dostępności do papierosów w opinii dzieci i młodzieży z miasta Włocławka

Ocena dostępności do papierosów w opinii dzieci i młodzieży z miasta Włocławka
Assessment of cigarettes availability in the opinion of children and young people from the city of Włocławek
MARTA LEWICKA , PAULINA PANEK
ISSN 2451-1846
DOI: http://dx.doi.org/10.21784/IwP.2018.002


Streszczenie:
Wstęp. Palenie tytoniu oraz narażenie na dym nikotynowy niesie za sobą szereg negatywnych skutków zdrowotnych, zarówno w rozumieniu jednostkowym jak i społecznym. Wczesna inicjacja nikotynowa zwiększa ryzyko palenia tytoniu w przyszłości i wykazuje związek z podejmowaniem przez młodzież innych zachowań niekorzystnych dla zdrowia.
Cel. Celem pracy jest ocena dostępności do wyrobów nikotynowych wśród dzieci i młodzieży z miasta Włocławka.
Materiał i metody. Badania przeprowadzono wśród 369 uczniów włocławskich szkół. W badaniu posłużono się metodą sondażu diagnostycznego z wykorzystaniem kwestionariusza ankiety własnej.
Wyniki. 1. 84,3% uczniów deklaruje, że nie pali papierosów, 2. Spośród palących badanych 58,6 % deklaruje, że pali w wyjątkowych sytuacjach,
a nałogowe (codzienne) palenie zadeklarowało 22,4% badanych. 3. 27,5% badanych zadeklarowało inicjacje palenia w wieku 10 lat i poniżej. 4. 14,4% ankietowanych kupiło papierosy samodzielnie.
Wnioski. 1. Znacząca większość uczniów szkół włocławskich (84,3%) deklaruje, że nie pali papierosów. 2. Uczniowie z włocławskich szkół palący tytoń najczęściej deklarują, że palą w wyjątkowych sytuacjach. Co piąty nastolatek z grupy osób palących pali tytoń nałogowo (codziennie).
3. Znaczący jest odsetek osób inicjujących palenie w wieku 10 lat i poniżej.

Abstract:
Introduction. Smoking and smoke- exposure have a number of negative effects on health , both socially and individually. The early onset of smoking is a major risk of smoking initiation and is associated with young people's engagement in other unhealthy behaviors .
Aim. The aim of the study is to assess nicotine products availability for children and young people from the city of Włocławek.
Material and methods. The study included 369 students from schools in Włocławek. The study used a method of diagnostic survey using a questionnaire.
Results. 1. 84.3% of students declare that they do not smoke, 2. 58.6% of smokers declare that they smoke in exceptional situations, and addictive (daily) smoking was declared by 22.4% of respondents. 3. 27.5% of respondents declared the initiation of smoking at the age of 10 and under. 4. 14.4% of the respondents bought cigarettes by themselves.
Conclusions. 1. A significant majority of pupils from schools in Włocławek (84.3%) declare that they do not smoke cigarettes. 2. Students from schools in Włocławek most often declare that they smoke in exceptional situations. Every fifth teenager from the group of smokers smokes on daily basis. 3. The percentage of people initiating smoking at the age of 10 and under is significant.


Słowa kluczowe:
papierosy, młodzież, dzieci, uzależnienia, substancje psychoaktywne

Keywords:
cigarettes, youth, children, addictions, psychoactive substances


Pełny tekst:
PDF -


Bibliografia / Bibliography:
1.Wilmes D.J. Nie!!! Alkoholowi i Narkotykom. Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne. Gdańsk 2002.
2.Teesson M., Degenhardt L., Hall W. Uzależnienia. Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne. Gdańsk 2005.
3.Kłos J., Gromadecka-Sutkiewicz M. Palenie papierosów jako aspekt stylu życia wśród 18-letnich uczniów poznańskich szkół. Przegląd Lekarski 2008; 65: 123–125.
4.Opielak G., Nadulska A., Piotrkowicz J. et.al. Palenie tytoniu wśród młodzieży szkół średnich w świetle aktualnych badań, Forum Medycyny Rodzinnej 2014, tom 8, nr 4, 190–194.
5.CDC's Office on Smoking and Health, Smoking and Tobacco Use; Annual Deaths Attributable to Cigarette Smoking, www.cdc.gov, 31 lipca 2017 [dostęp 2018-03-22].
6.Wojciech Stefan Zgliczyński: Palenie tytoniu w Polsce. Biuro Analiz Sejmowych, 30 listopada 2017. [dostęp 2018-03-22]: 2-3.
7.Roczniki Statystyczne GUS 1928-2005. GUS, Warszawa 2005.
8.Jaworski J.M., Linke D., Przewoźniak K., Zatoński W. Profilaktyka chorób odtytoniowych– ogólnopolskie kampanie zdrowotne. [w:] Palenie tytoniu w Polsce: postawy, następstwa zdrowotne i profilaktyka. Zatoński W, Przewoźniak K. (red). Centrum Onkologii-Instytut, Warszawa 1999: 127-63.
9.Wojtczak A. Zdrowie publiczne wyzwaniem dla systemów zdrowia XXI wieku. PZWL, Warszawa 2009.
10.Wojtyła-Buciora P, Marcinkowski JT. Palenie tytoniu przez licealistów – w opinii młodzieży i ich rodziców, Probl Hig Epidemiol 2011, 92(2): 319-326.
11.Trząsalska A., Staszyńska M., Krassowska U., Raport
z ogólnopolskiego badania ankietowego na temat postaw wobec palenia tytoniu, Kantar Polska dla Głównego Inspektoratu Sanitarnego, Październik 2017: 6.
12.Glover ED, Payne TJ. Treating nicotine dependence. Am J Med 2003, 327: 183-6.
13.Mathers C.D., Loncar D. Projections of Global Mortality and Burden of Disease from 2002 to 2030. PLoS Medicine 2006; 3(11): e442.
14.Mazur J. (red.): Zdrowie i zachowania zdrowotne młodzieży szkolnej w Polsce na tle wybranych uwarunkowań socjodemograficznych. Wyniki badań HBSC 2014. Instytut Matki i Dziecka, Warszawa 2015.
15.Kowalewska A. Palenie tytoniu przez dziewczęta w okresie dorastania w kontekście uwarunkowań psychospołecznych. Oficyna Wydawnicza ASPRA-JR, Warszawa 2013.
16.Moor I., Rathmann K., Lenzi M. et al. Socioeconomic inequalities in adolescent smoking across 35 countries: a multilevel analysis of the role of family, school and peers. European Journal of Public Health 2015; 25(3): 457–463.
17.Pförtner T.K., Moor I., Rathmann K. et al. The association between family affluence and smoking among 15-year-old adolescents in 33 European countries, Israel and Canada: the role of national wealth. Addiction 2015; 110(1): 162–173.
18.Woynarowska B., Mazur J . Zachowania zdrowotne młodzieży szkolnej w Polsce: wyniki badań HBSC 2002. Zdrowie Publiczne 2004; 114: 159–167.
19.Diagnoza lokalnych problemów uzależnień i innych zagrożeń społecznych dla miasta Włocławek, Raport przygotowany na zlecenie Urzędu Miasta Włocławek Nr PZPS.8141.1.21.2012-1 przez pracowników naukowo-dydaktycznych Wyższej Szkoły Humanistyczno-Ekonomicznej we Włocławku oraz Collegium Medicum UMK w Bydgoszczy, 2012.
20.Sierosławski J. Używanie alkoholu i narkotyków przez młodzież szkolną. Raport ogólnopolski z badan ankietowych realizowanych w 2011 roku. Instytut Psychiatrii i Neurologii Warszawa 2011.
21.Używanie alkoholu i narkotyków przez młodzież szkolną. Raport z ogólnopolskich badań ankietowych zrealizowanych w 2015 r; Europejski Program Badań Ankietowych w szkołach ESPAD, 2015.
22.Czapiński J., Panek T. (red.). Diagnoza społeczna 2007. Warunki i Jakość Życia Polaków. Wyższa Szkoła Finansów i Zarządzania, Warszawa 2007.
23.Mazur J., Woynarowska B., Kowalewska A. Wybrane wskaźniki palenia tytoniu przez młodzież 15-letnie w Polsce na tle międzynarodowych statystyk. Przegląd Lekarski 2008; 65: 549–552.
24.Kowalewska A., Woynarowska B., Mazur J. Uzależnienie od nikotyny i gotowość do rzucenia palenia wśród palącej młodzieży 15-letniej. Problemy Higieny i Epidemiologii 2005; 86: 93–98.
25.Obuchowska I. Drogi dorastania. Wydawnictwo Szkolne i Pedagogiczne. Warszawa 1996.
26.Muszalik M., Marzec A., Bartuzi Z. Edukacji zdrowotna metodą zapobiegania paleniu papierosów i piciu alkoholu wśród młodzieży szkolnej. Pielęgniarstwo Polskie 2005; 2: 225–229.
27.Zatoński W, Przewoźniak K. Palenie tytoniu w Polsce: postawy, następstwa zdrowotne i profilaktyka. Centrum Onkologii – Instytut, Warszawa 1996: 148.
28.44. Craig CL, Marshall AL, Sjostrom M, et al. International physical activity questionnaire: 12-country reliability and validity. Med Sci Sports Exerc 2003,35: 1381-95.
29.Daniel J, Cropley M, Fife-Schow C. The effect of exercise in reducing desire to smoke and cigarette withdrawal symptomsis not caused by distraction. Addiction 2006, 101: 1187-92. 46. Boudreaux ED, Francis JL, Carmack Taylor CL, Scarinci IC, Brantley PJ. Changing multiple health behaviors: Smoking and exercise. Prev Med 2003, 36: 471-8.
30.Boudreaux ED, Francis JL, Carmack Taylor CL, Scarinci IC, Brantley PJ. Changing multiple health behaviors: Smoking and exercise. Prev Med 2003, 36: 471-8.