Od redakcji XIV(4)2018

ISSN: 1896-4087

DOI: http://dx.doi.org/10.21784/ZC.2018.026

Cywilizacja zaczyna się, gdy człowiek w dążeniu
do swoich celów może wykorzystać więcej wiedzy, niż sam zdobył,
i gdy przekracza granice swojej ignorancji
korzystając z wiedzy, której sam nie posiada
[Friedrich A. von Hayek]


Friedrich A. von Hayek definiując pojęcie cywilizacji zwrócił uwagę na konieczność wymiany myśli – konieczność wykształcenia w ludziach kompetencji korzystania z wiedzy Innych, ze świadomością własnej niewiedzy. Zadawanie pytań i szukanie odpowiedzi winno stać się początkiem każdego dialogu.

Przestrzenią takiego dialogu jest kolejny, składany właśnie na Państwa ręce numer Zbliżeń Cywilizacyjnych, w którym przedstawiamy teksty odwołujące się do różnych obszarów wiedzy, prowokujące do stawiania rozmaitych pytań i poszukiwania na nie odpowiedzi.

Numer rozpoczyna artykuł Mateusza Maciejczuka, Konrada Wnorowskiego oraz Mateusza Olchanowskiego pt. „Cyberbezpieczeństwo dzieci i młodzieży w prawie Unii Europejskiej”, stanowiący kontynuację rozważań nad problematyką bezpieczeństwa zainicjowanych w poprzednim numerze Zbliżeń. Znajdujemy w nim usystematyzowaną analizę rozporządzeń, dyrektyw oraz decyzji zogniskowanych na ochronę dzieci i młodzieży przed cyberprzemocą. W dalszej części opracowania Autorzy omawiają również potencjalne skutki funkcjonowania tzw. „pakietu” na rzecz cyberbezpieczeństwa, który od dłuższego czasu jest przedmiotem debaty publicznej. W podsumowaniu zawarte zostały wnioski wypływające z analizy prawa unii europejskiej, którym jest m.in. postulat wzmocnienia systemowej synergii na poziomie instytucjonalnym oraz normatywnym.

Problem szeroko pojętego bezpieczeństwa jest również przedmiotem kolejnego artykułu pt. „Państwa skandynawskie wobec zagrożeń społecznych i politycznych związanych z imigracją”. Jego Autor Marcin Wysocki, wskazuje na migrację jako efekt głębokich przemian zachodzących w XXI wieku, który jest jednocześnie wyzwaniem o charakterze geopolitycznym. Posiłkując się przykładem państw skandynawskich Autor omawia główne zagrożenia wynikające z imigracji dla bezpieczeństwa społecznego i politycznego. W dalszej części opracowania przedstawione zostały propozycje działań minimalizujących tego rodzaju niebezpieczeństwa.

Artykuł Marka Ręklewskiego zatytułowany „Próba delimitacji obszaru metropolitalnego na przykładzie Bydgoszczy i Torunia z zastosowaniem metod taksonomicznych” w sposób szczególny zainteresuje samorządowców i badaczy zajmujących się problematyką obszarów metropolitalnych w Polsce, zwłaszcza w aspekcie metodologicznym. Autor dokonał w nim empirycznej identyfikacji obszaru metropolitalnego w województwie kujawsko-pomorskim dla miast Bydgoszczy i Torunia. Uzyskane wyniki delimitacji posłużyły do porównania z formalnie istniejącym Bydgosko-Toruńskim Obszarem Metropolitalnym (B-TOM).

Wyrazem poszukiwania języka, procedur badawczych oraz modeli umożliwiających pokazanie wszystkich stron działania gospodarki i jej składowych we wszystkich wymiarach bytu ludzkiego - zarówno w odniesieniu do zmian ilościowych, jak i jakościowych jest artykuł Daniela Jurewicza pt. „Ograniczona wartość poznawcza finansów jednostek samorządu terytorialnego”. Wynikami swojej analizy Autor dowodzi niedoskonałości poznawczej danych ilościowych, szczególnie w odniesieniu do podmiotów publicznych, w tym jednostek samorządu terytorialnego. W konsekwencji - Jego zdaniem - znaczna część kategorycznych twierdzeń wyrażanych w piśmiennictwie opierających się na danych pochodzących z budżetów oraz sprawozdawczości jednostek samorządu terytorialnego może okazać się nieuzasadniona.

Rozważania zawarte w kolejnym artykule „Bezpieczeństwo Polski – wymiar globalny, regionalny oraz krajowy. Wybrane zagadnienia” odnoszą się do Strategii Bezpieczeństwa Narodowego Rzeczypospolitej Polskiej z 2014 r. Autorka tego opracowania - Justyna Adamczyk - koncentruje swoją uwagę na trzech głównych wymiarach tego bezpieczeństwa. Z przeprowadzonych w tym opracowaniu rozważań wypływa wniosek, że zagadnienia odnoszące się do wymiaru globalnego, regionalnego oraz krajowego przenikają się, a samo pojęcie bezpieczeństwa jest rozumiane szeroko. Autorka zwraca uwagę na systemowość analizowanego dokumentu, która polega na budowaniu wzajemnych relacji pomiędzy podmiotami bezpieczeństwa.

W ostatnim artykule, zatytułowanym „Podmiot uprawniony do nawiązania i rozwiązania stosunku pracy z nauczycielem akademickim zatrudnionym w uczelni publicznej” Izabela Bagińska omawia regulacje prawne dotyczące nawiązywania i rozwiązywania wybranego stosunku pracy w środowisku akademickim oraz przedstawia poglądy, jakie w tym zakresie zostały wyrażone w orzecznictwie. Autorka w sposób szczegółowy charakteryzuje główne kontrowersje związane z umocowaniem prorektora właściwego do spraw kadr do złożenia w imieniu rektora oświadczenia o rozwiązaniu stosunku pracy za wypowiedzeniem z pracownikiem zatrudnionym w uczelni publicznej.

Serdecznie zapraszamy do lektury tego numeru z nadzieją, że zawarte w nim artykuły staną się inspiracją do dalszego dialogu na łamach naszego czasopisma.


                                                                                                                   Redakcja

 

Podmiot uprawniony do nawiązania i rozwiązania stosunku pracy z nauczycielem akademickim zatrudnionym w uczelni publicznej

Podmiot uprawniony do nawiązania i rozwiązania stosunku pracy z nauczycielem akademickim zatrudnionym w uczelni publicznej

The public body authorised to employ and terminate academic teachers` job contracts in institutions of higher education

IZABELA BAGIŃSKA

Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie/Okręgowa Izba Radców Prawnych w Olszynie

ISSN: 1896-4087

DOI: http://dx.doi.org/10.21784/ZC.2018.032


Streszczenie:
W artykule omówiono wątpliwości dotyczące umocowania prorektora właściwego do spraw kadr do złożenia oświadczenia o rozwiązaniu stosunku pracy za wypowiedzeniem z pracownikiem w imieniu rektora, przez którego został upoważniony.
Autorka przedstawia aktualny stan prawny dotyczący tej konkretnej sytuacji a także prezentuje stanowiska sądów wszystkich instancji w Polsce.

Abstract:
The article discusses the doubts regarding the power of the Vice-rector for human resources to submit a statement terminating the employment relationship with an employee with notice on behalf of the Rector.
The author presents the current legal status regarding this particular situation in the article and presents the positions of the courts of all instances in Poland.

Słowa kluczowe:
uczelnia publiczna, nauczyciel akademicki, nawiązanie stosunku pracy, rozwiązanie stosunku pracy

Keywords:
higher education institution, academic teacher, establishing employment relationship, termination of employment


Pełny tekst:
PDF –


Bibliografia:
Izdebski H., Zieliński J., Prawo o szkolnictwie wyższym. Komentarz, LEX/el. 2015.
Fras M., Habdas M. (red.), Kodeks cywilny. Komentarz. Tom I. Część ogólna (art. 1-125), LEX/el. 2018.
Chmielnicki P., Stec P. (red.), Prawo o szkolnictwie wyższym. Komentarz, LEX/el. 2017.
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 1025).
Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 917).
Ustawa z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (t.j. Dz.U. z 2017 r. poz. 2183).
Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2018 r. poz. 1668 ze zm.).
Ustawa z dnia 3 lipca 2018 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz.U. z 2018 r. poz. 1669).
Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 11 kwietnia 2013 r., sygn. akt I PK 259/12, LEX nr 1425626.
Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 20 marca 2018 r., sygn. akt I PK 10/17, LEX nr 2521607.

Bezpieczeństwo Polski - wymiar globalny, regionalny oraz krajowy. Wybrane zagadnienia

Bezpieczeństwo Polski – wymiar globalny, regionalny oraz krajowy. Wybrane zagadnienia

Polish security – global, regional and national aspect. Selected problems

JUSTYNA ADAMCZYK

Uniwersytet w Białymstoku

ISSN: 1896-4087

DOI: http://dx.doi.org/10.21784/ZC.2018.031


Streszczenie:
Niniejszy artykuł odnosi się do Strategii Bezpieczeństwa Narodowego Rzeczypospolitej Polskiej z 2014 r. Jest ona dokumentem dość obszernym, ponieważ liczy 57 stron. Strategia podzielona została na cztery rozdziały, natomiast artykuł dotyczy rozdziału II zatytułowanego Środowisko bezpieczeństwa Polski. Artykuł nakreśla trzy wymiary bezpieczeństwa Polski – globalny, regionalny oraz krajowy. W końcowej części autorka podsumowuje temat oraz wskazuje cechy charakterystyczne strategii z 2014 r.

Abstract:
This article refers to Polish National Security Strategy of 2014. This document has 57 pages, so it is quite long. It has 4 chapters but this article refers to chapter 2 – Poland`s security environment. This article also describes three aspects of Poland`s security – global, regional and national. In the summary the author sums up the subject and mentions the main features of the strategy of 2014.

Słowa kluczowe:
bezpieczeństwo, globalizacja, Unia Europejska, terroryzm

Keywords:
security, globalization, European Union, terrorism


Pełny tekst:
PDF –


Bibliografia:
Legucka A., Główne założenia Strategii Bezpieczeństwa Narodowego RP 2014, [w:] R. Kupiecki (red.), Strategie bezpieczeństwa narodowego RP. Pierwsze 25 lat, Warszawa 2015, s. 136-152.
Strategia Bezpieczeństwa Narodowego Rzeczypospolitej Polskiej z 2014 r., Warszawa 2014, s. 17.
Strategia Bezpieczeństwa Narodowego Rzeczypospolitej Polskiej z 2014 r., Warszawa 2014.

Ograniczona wartość poznawcza finansów jednostek samorządu terytorialnego

Ograniczona wartość poznawcza finansów jednostek samorządu terytorialnego

Limited cognitive value of budgets and budget reporting of local government units

DANIEL JUREWICZ

Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa we Włocławku/Regionalna Izba Obrachunkowa w Bydgoszczy

ISSN: 1896-4087

DOI: http://dx.doi.org/10.21784/ZC.2018.030


Streszczenie:
Ekonomia jest nauką, od której oczekuje się dużej precyzji oraz konkretnych odpowiedzi dotyczących istoty otaczającej nas rzeczywistości gospodarczej, jak również zdolności predykcyjnych. Jest ona również nauką bazującą na badaniu pewnych regularności i prawidłowości. W warunkach dynamizacji przemian narastają trudności w ich identyfikowaniu, co przemawia za zmianą podejścia na rzecz analizy jakościowej. Trzeba więc poszukiwać języka, procedur badawczych oraz modeli umożliwiających pokazanie wszystkich stron działania gospodarki i jej składowych we wszystkich wymiarach bytu ludzkiego - zarówno w odniesieniu do zmian ilościowych, jak i jakościowych. Miary zjawisk ekonomicznych mają swoje wady oraz mogą być podatne na interpretacyjne manipulacje. Trzeba mieć więc nie tylko techniczne umiejętności obracania statystykami, lecz również wiedzieć, co się widzi. Celem niniejszego opracowania jest wskazanie niedoskonałości danych ilościowych zawartych w budżetach oraz sprawozdawczości budżetowej jednostek samorządu terytorialnego.

Abstract:
Economics is a science that expects high precision and concrete responses to the essence of the economic reality surrounding us as well as predictive capabilities. It is also a science based on the study of certain regularities and regularities. With the dynamics of change, the difficulty in identifying them is growing, which is in favor of a change in approach to qualitative analysis. Therefore, it is necessary to look for language, research procedures and models to show all sides of the economy and its components in all dimensions of human existence - both quantitative and qualitative. Measures of economic phenomena have their drawbacks and may be susceptible to interpretative manipulations. So you have to have not only the technical ability to turn statistics, but also know what you see. The purpose of this paper is to indicate the imperfection of quantitative data included in budgets and budget reporting of local government units.

Słowa kluczowe:
finanse publiczne, jednostki samorządu terytorialnego

Keywords:
public finance, local government


Pełny tekst:
PDF –


Bibliografia:
Babczuk A., 2012, Zadłużenie spółek komunalnych w Polsce. Próba oceny skali i zróżnicowania regionalnego, Finanse Komunalne nr 9, s. 5-16.
Curulis, (2014), Kondycja finansowa spółek komunalnych w Polsce, http:/curulis.pl/pliki/wiedza/20141030_raportspolkikomunalne_v13.pdf.
Czempas J., 2013, Skłonność jednostek samorządu terytorialnego do inwestowania. Ujęcie ilościowe na przykładzie miast na prawach powiatu województwa śląskiego, Wyd. Uniwersytetu Ekonomicznego w Katowicach.
Główny Urząd Statystyczny, 2015, Roczne wskaźniki cen towarów i usług konsumpcyjnych od 1950 roku, http://stat.gov.pl/obszary-tematyczne/ceny-handel/wskazniki-cen/wskazniki-cen-towarow-i-uslug-konsumpcyjnych-pot-inflacja/roczne-wskazniki-cen-towarow-i-uslug-konsumpcyjnych-w-latach-1950-2016.
Jurewicz D., Dług samorządu – bodziec czy bariera absorpcji środków europejskich?, „Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny” 2016, nr 2, s. 231-249.
Kamela-Sowińska A., Sekurytyzacja jako metoda oddłużenia polskich szpitali, „Finanse, Rynki Finansowe, Ubezpieczenia” 2014, nr 67, s. 911-920.
Kołodko G.W., Społeczne i przestrzenne aspekty zróżnicowania dochodów we współczesnym świecie, „Nierówności Społeczne a Wzrost Gospodarczy” 2014, nr 39, s. 26-37.
Mączyńska E., Ekonomia w warunkach gospodarki nietrwałości, „Biuletyn PTE” 2011, nr 2, s. 35-47.
Ministerstwo Finansów, (2004-2014), Zadłużenie Sektora Finansów Publicznych. Biuletyny Kwartalne za lata 2003-2013, Warszawa.
Pietrzak B., Woźniak, B., Instytucjonalne aspekty konsolidacji finansów publicznych, „Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie” 2014, nr 8, s. 93-109.
Ratajczak M., Ekonomia w dobie finansyzacji gospodarki, „Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny” 2014, nr 2, s. 259-271.
Tkocz-Wolny K., Harmonizacja i standaryzacja rachunkowości sektora publicznego, „Finanse, Rynki Finansowe, Ubezpieczenia” 2016, nr 4, s. 841-850.
Wakuła M., Standaryzacja rachunkowości budżetowej, „Finanse, Rynki Finansowe, Ubezpieczenia” 2016, nr 2, s. 235-241.
Woźniak M. G., O niektórych problemach współczesnego człowieka, ekonomii i systemów ekonomicznych w kontekście integracji procesów rozwojowych, „Nierówności Społeczne a Wzrost Gospodarczy” 2015, nr 41, s. 195-213.
Ziółkowska W., Wybrane aspekty konsolidacji fiskalnej w sektorze general government, „Finanse, Rynki Finansowe, Ubezpieczenia” 2016, nr 6 cz. 2, s. 5-16.

Próba delimitacji obszaru metropolitarnego na przykładzie Bydgoszczy i Torunia z zastosowaniem metod taksonomicznych

Próba delimitacji obszaru metropolitalnego na przykładzie Bydgoszczy i Torunia z zastosowaniem metod taksonomicznych

An attempt delimitation of the metropolitan area on the example Bydgoszcz and Torun using taxonomic methods

MAREK RĘKLEWSKI

Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa we Włocławku/Urząd Statystyczny w Bydgoszczy

ISSN: 1896-4087

DOI: http://dx.doi.org/10.21784/ZC.2018.029


Streszczenie:
W pracy podjęto próbę empirycznej identyfikacji obszaru metropolitalnego w województwie kujawsko-pomorskim dla miast Bydgoszczy i Torunia. Uzyskanie wyniki delimitacji posłużyły do porównania z formalnie istniejącym Bydgosko-Toruńskim Obszarem Metropolitalnym (B-TOM). Do realizacji zamierzonego celu wykorzystano procedury identyfikacji zaproponowane w pracach przez P. Swianiewicza, U. Klimską oraz M. Smętkowskiego. W drugim ujęciu ze względów poznawczych do przeprowadzenia próby identyfikacji obszaru metropolitalnego na podstawie gmin zastosowano dodatkowo wybrane metody taksonomiczne tzw. metody obszarowe. Ponadto otrzymane rezultaty delimitacji poddano weryfikacji przy wykorzystaniu mierników poprawności skupień.

Abstract:
A The paper attempts to empirically identify the metropolitan area in the Kuyavian-Pomeranian for the cities of Bydgoszcz and Torun. Obtaining the results of the delimitation of the study were used for comparison with the formally existing Bydgoszcz-Torun Metropolitan Area (B-TOM). To accomplish the intended purpose of the identification procedure used in the work proposed by P. Swianiewicz, U. Klimska and M. Smetkowskiego. In the second approach for cognitive reasons to attempt to identify the metropolitan area on the basis of the municipalities used additionally selected methods of taxonomic so. Methods area. In addition, the results obtained delimitation tested using measures of correctness clusters to their verification.

Słowa kluczowe:
obszar metropolitalny, delimitacja, metody taksonomiczne, mierniki poprawności skupień

Keywords:
metropolitan area, delimitation, taxonomic methods, clustering accuracy


Pełny tekst:
PDF –


Bibliografia:
Grabiński T., Metody taksonometrii, Wyd. Akademia Ekonomiczna w Krakowie, Kraków 1992.
http://www.stat.gov.pl/bdl/app/strona.html?p_name=indeks [dostęp: 29-07-2016].
http://www.stat.gov.pl/gus/definicje_PLK_HTML.htm?d=POJ-320.html [dostęp: 22-07-2016].
Kaczmarek T., Bul R., Kaczmarek U., Mikuła Ł., Obszar funkcjonalny Bydgoszczy i Torunia (BiT) oraz jego związki z pozostałą częścią województwa, Centrum Badań Metropolitalnych, Wyd. UAM w Poznaniu, Poznań 2013.
Markowski T., Marszał T., Metropolie, obszary metropolitalne, metropolizacja – Problemy i pojęcia podstawowe, Komitet Przestrzennego Zagospodarowania Kraju, Wyd. Polska Akademia Nauk, Warszawa 2006.
Młodak A., Analiza taksonomiczna w statystyce regionalnej, Wyd. Difin, Warszawa 2006.
Hartigan J.A., Clustering algorithms, J. Wiley, New York 1975.
Panek T., Statystyczne metody wielowymiarowej analizy porównawczej, Wyd. Szkoła Główna Handlowa w Warszawie, Warszawa 2009.
Pasławski J., Jak opracować kartogram, Wydział Geografii i Studiów Regionalnych Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawa 1998.
Swianiewicz P., Klimska U., Społeczne i polityczne zróżnicowanie aglomeracji w Polsce – waniliowe centrum, mozaika przedmieść, Prace i Studia Geograficzne, tom 35. Warszawa 2005, s. 45-70.
Smętkowski M., Delimitacja obszarów metropolitalnych w Polsce – nowe spojrzenie,
[w:] Gorzelak G., Tucholska A. (red.), Rozwój, region, przestrzeń, Wyd. Ministerstwo Rozwoju Regionalnego – EUROREG, Warszawa 2007.
Smętkowski M., Jałowiecki B., Gorzelak G., Obszary metropolitalne w Polsce – Diagnoza i rekomendacje, Studia Regionalne i Lokalne, nr 1, Warszawa 2009.
Spath H., Cluster Analysis Algorithms, Chichester, Ellis Hoorwood, England 1980.
Szymańska D., Chodakowska-Miszczuk J., Biegańska J., Bydgosko-Toruński Obszar Funkcjonalny (Metropolitalny) w świetle wybranych wskaźników, Acta Universitatis Nicolai Copernici, Ekonomia XLIV nr 2, Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu, Toruń 2013.
Urząd Statystyczny w Bydgoszczy, Bydgosko-Toruński obszar metropolitalny w liczbach w 2007 r., Urząd Statystyczny w Bydgoszczy, Bydgoszcz 2009.